Foto Michele Maccarrone

‘Ik vind het belangrijk om nieuwsgierig te blijven’

Vanessa Benelli Mosell maakt vrijdag haar Nederlandse debuut in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Met onder meer Klavierstück XII van Karlheinz Stockhausen.

 

Vanessa Benelli Mosell (1987) was zeventien toen ze met een zelf ingestudeerde opname van Stockhausens pianomuziek diens bewondering wist te oogsten. Wat volgde was een intensieve samenwerking tussen de tiener en de avant-garde-goeroe uit Kürten – een ervaring die haar leven voorgoed veranderde. Inmiddels vulde de Italiaanse twee internationaal bejubelde Decca-releases met tien van Stockhausens Klavierstücke en stort ze zich gretig op de hele pianoliteratuur van de vroege twintigste eeuw: afgelopen jaar verschenen zowel een Rachmaninov- als een Debussy-cd van haar hand. Vrijdag maakt ze haar Nederlands debuut in het Muziekgebouw aan ‘t IJ.

Pianotrip door de 20ste-eeuw
Met Rachmaninov, Stravinsky, Skrjabin en Stockhausen vormt haar recital een pianotrip door de twintigste eeuw, vertelt Benelli Mosell, skypend vanuit Parijs. Maar het programma weerspiegelt ook haar eigen persoonlijkheid: „Ik heb veel affiniteit met zowel de post-romantische pianomuziek als de naoorlogse avant-garde en muziek van nu. Ik vind het heel belangrijk om nieuwsgierig te blijven. Modern repertoire kan ons veel vertellen over onze eigen tijd. Er valt zoveel meer te ontdekken dan Mozart en Bach.”

Neem Stockhausens Klavierstück XII, een uitgesproken theatraal werk dat voortvloeide uit de opera Donnerstag aus Licht. Elke noot is via een ingenieus netwerk van leidmotieven (”Formeln” in goed stockhausiaans) nauw verbonden met de hoofdpersonages Luzifer, Eva en Michael. En dan zijn er de ontzagwekkende technische vereisten: kootjesbrekende vingervlugheid, timbre-exercities in het binnenwerk, en een veeleisende vocale partij, compleet met smakkende kushandjes en Graaf Tel-achtig gescandeerde getallen.

Benelli Mosell: „Ik heb met Stockhausen ontzettend hard gestudeerd op die zangpartij. Ze moet tot in de kleinste details kloppen, maar ook volledig samenvallen met de piano. Laten we zeggen dat het geen stuk is dat je zomaar even speelt.” Minstens even belangrijk waren de inzichten die ze in Kürten opdeed over klank: „Stockhausen was altijd op zoek naar nieuwe klanken. Zijn muziek heeft me doen inzien dat de mogelijkheden op een piano praktisch oneindig zijn. Dat is een les die ik voor altijd bij me draag, ook voor het traditioneler repertoire.”

Wonderkind
Niet alleen haar vroege samenwerking met Stockhausen is tekenend voor Mosells uitzonderlijke talent. Een greep uit haar biografie: al op haar zevende werd ze toegelaten tot de prestigieuze piano-academie van Franco Scala in Imola. Haar eerste concert gaf ze toen ze elf was. Op haar negentiende vertrok ze naar Moskou om aan het vermaarde Tsjaikovski Conservatorium les te volgen bij Mikhail Voskresensky. In Londen ging ze in de leer bij de Rus Dmitri Alexeev.

Gezien dat studie-traject is het niet vreemd dat er in Amsterdam maar liefst drie Russen op het programma staan. „Ik heb een voorliefde voor Russisch werk”,, vertelt Benelli Mosell. „Dat heeft zeker te maken met de leraren die ik heb gehad, maar ook met de ziel van die muziek. Het is een nuance, maar sinds ik in Moskou heb gewoond ben ik er bijzonder gevoelig voor. Ik heb 3,5 jaar door hetzelfde conservatorium gelopen als Rachmaninov, hoorde er dagelijks de kerkklokken luiden die je zo vaak terughoort in zijn muziek, en ik spreek de taal. Dat doet iets.”

Tegen de stroom in
Toch schrikt de Italiaanse er niet voor terug om ook het Russische repertoire met een frisse blik te benaderen. Op haar gloednieuwe kamermuziek-cd Echoes paart ze Rachmanoniv aan Glass. Een opmerkelijke keuze? Nee, vindt Benelli Mosell. „Beiden roeiden stug tegen de heersende stroom van hun tijd in. Rachmaninov bleef in een post-romantisch idioom schrijven, zelfs na Stravinsky en Schönberg. Glass ontwikkelde in de hoogtijdagen van de avant-garde zijn eigen minimalistische signatuur, die nauw verwant is aan popmuziek. Beiden bleven trouw aan zichzelf en zijn uit duizenden herkenbaar. Dat bewonder ik hogelijk.”

NRC Handelsblad 09-01-18

‘Ik vind het belangrijk om nieuwsgierig te blijven’