Foto Herre Vermeer

Elektronica en huilende stofzuigerslangen

In Asko|Schönbergs (De)constructie nemen componisten hun instrumentarium en klankmateriaal grondig onder de loep..

 

“Komponieren heißt: ein Instrument bauen”, stelde de Duitse ruisvorser Helmut Lachenmann eens. Hij wilde er maar mee zeggen dat het de hedendaagse componist niet misstaat eens goed te onderzoeken wat voor een knisper-, knars- en piepnuances er allemaal uit – zeg – een viool, klarinet of piano kunnen worden gewonnen. Lachenmanns adagium klonk donderdag onmiskenbaar door in Asko|Schönbergs (De)constructie, een concert waarin componisten hun instrumentarium en klankmateriaal grondig onder de loep namen.

Neem On Floating Ground, een premièrestuk waarvoor de Mexicaan Hugo Morales Murguía Asko|Schönberg letterlijk onder stroom zette. Door het ensemble aan te sluiten op een laag voltage fungeerden de instrumenten als rudimentaire ruisgeneratoren die bij de minste aanraking of beweging elektrisch gegons voortbrachten.
Het resultaat: golvende drones die langzaam ritmisch tot leven kwamen om gestaag aan te zwellen tot een knetterende, 21e-eeuwse hoogspanningsvariant van Mosolovs IJzergieterij. De indruk die na afloop overheerste: een origineel concept dat in klinkende realiteit een lange aanloop kende en bleef steken in een nogal monochroom klankgemiddelde.

In Skin, op een eigen tekst (vrij naar Beckett), verrichtte Rebecca Saunders gedegen timbreonderzoek van de oude stempel. Sopraan Juliet Fraser sloeg zich feilloos door een catalogus aan modernistisch stemacrobatiek à la Berio en Ligeti. In een prima spelend Asko|Schönberg raspte de basfluit, priemde de accordeon en kreunde het binnenwerk van de piano onder glazen en stokken. Onmiskenbaar knap geïnstrumenteerd, maar echt spannend werd het niet.

Dan zat er meer jeu in Yannis Kyriakides’ Der Komponist, donderdag te horen in een nieuwe ensembleversie. De componist uit de titel is Lachenmann, wiens elektronisch verbogen stemgeluid als kapstok dient voor welluidende harmonieën en deinende klankvelden. Ging de orkestversie van het werk tijdens November Music 2015 nog kopje onder in de massieve strijkerssectie van de philharmonie zuidnederland, de stevig terug gesnoeide ensemblepartituur bleek een klein wonder van klankbalans; compleet met spookachtige glijdialogen tussen trombone en elektronica, en een halo van huilende stofzuigerslangen.

Van de Duitse meester zelf klonk Mouvement dat onder de uitstekende leiding van Bas Wiegers een spetterende uitvoering kreeg, met een glansrol voor de percussiesectie.


Uitvoering
****

Repertoire
***

Kyriakides, Lachenmann, Morales Murguía, Saunders
Juliet Fraser, Asko|Schönberg o.l.v. Bas Wiegers
Gehoord: 17/5, Muziekgebouw aan ’t IJ.

NRC Handelsblad 21-05-18

 

Elektronica en huilende stofzuigerslangen